Seizoen 2 — Werk

Zoeken mensen een baan, of een plek waar hun werk betekenis heeft?

Werk levert een inkomen op.

Maar voor veel mensen is het nooit alleen een bron van geld.

Het is ook het ritme van de dag, een gevoel van veiligheid, een manier om deel te nemen aan de wereld en een antwoord op de vraag: waar ben ik nodig?

Iemand kan een baan hebben en tegelijk voelen dat de eigen mogelijkheden onbenut blijven.

Iemand kan zijn taken correct uitvoeren en toch geen verband zien tussen zijn inspanning en wat er werkelijk toe doet.

De arbeidsmarkt beschrijft functies, salarissen, eisen en verantwoordelijkheden.

Ze spreekt veel minder vaak over zin, vertrouwen, verantwoordelijkheid en het gevoel dat het eigen werk ergens toe leidt.

Een werknemer zoekt misschien een beter bedrijf, terwijl hij eigenlijk een plek zoekt waar zijn ervaring wordt opgemerkt.

Een bedrijf zoekt misschien een werknemer, terwijl het in werkelijkheid iemand nodig heeft die zijn problemen begrijpt en er verantwoordelijkheid voor wil nemen.

Misschien is de belangrijkste vraag dus niet: waar is het werk? Misschien is ze: waar kan het werk van iemand werkelijk betekenis hebben?

Waarom lijkt een functieomschrijving zo zelden op het werkelijke werk?

Een vacature probeert de toekomst in enkele alinea’s te vatten.

Ze benoemt de functie, omschrijft de eisen, somt de taken op en belooft arbeidsvoorwaarden.

Toch begint het echte werk pas waar de omschrijving eindigt.

Het dagelijkse leven brengt problemen die niemand had voorzien.

Er komen mensen bij, een tempo, druk, verantwoordelijkheid, ongeschreven regels en beslissingen die niet in een tabel passen.

Twee bedrijven kunnen iemand zoeken voor een functie met dezelfde naam en heel andere vaardigheden nodig hebben.

Twee mensen kunnen hetzelfde beroep op hun cv vermelden en toch op een geheel andere manier werken.

Een functietitel ordent de arbeidsmarkt, maar kan ook verbergen wat het belangrijkst is.

Ze vertelt niet of iemand zelfstandig kan handelen, kan samenwerken, problemen kan oplossen of rustig kan blijven als het plan niet meer werkt. Ze vertelt ook niet of het bedrijf de omstandigheden creëert waarin die vaardigheden zichtbaar kunnen worden.

Misschien beginnen veel verkeerde loopbaanbeslissingen bij de overtuiging dat dezelfde titel hetzelfde werk betekent.

Hoeveel vaardigheden verdwijnen doordat we ze niet goed weten te benoemen?

Niet alles wat iemand kan, heeft een certificaat.

Niet elke ervaring eindigt met een diploma, een regel op een cv of een officiële functietitel.

Veel vaardigheden ontstaan bij het oplossen van echte problemen.

Ze ontstaan op de werkvloer, op de bouwplaats, in een werkplaats, magazijn, kantoor, voertuig, keuken en in het werk met een ander mens.

Iemand leert in de loop der jaren risico’s te herkennen, acties te organiseren, fouten te voorzien of situaties te kalmeren voor ze een serieus probleem worden.

Misschien kent hij de vakterm voor die vaardigheid niet.

Misschien weet hij niet dat een ander bedrijf haar juist nodig heeft.

Werkgevers zoeken vaardigheden met woorden, categorieën, functies en eisen. Werknemers proberen hun ervaring met dezelfde middelen te beschrijven.

Wanneer beide partijen andere termen gebruiken, kan een waardevolle vaardigheid onzichtbaar blijven, ook al is ze heel dichtbij.

Misschien ontbreken op de arbeidsmarkt niet alleen vaardigheden. Misschien zijn er enkele die we simpelweg nog niet hebben leren herkennen.

Hoe ver kan iemand verwijderd zijn van het juiste werk?

Soms ligt de juiste professionele kans in dezelfde stad.

Soms aan de andere kant van een grens.

En soms wordt de afstand niet in kilometers gemeten.

Ze kan de taal zijn, ontbrekende informatie, onbekendheid met plaatselijke regels, een verkeerd document of de overtuiging dat een bepaalde weg niet voor mensen als wij bedoeld is.

Bedrijven zoeken werknemers buiten hun eigen regio en zelfs buiten hun eigen land.

Werknemers verklaren zich bereid te verhuizen, op afstand te werken, seizoenswerk te doen of een leven in een nieuwe plaats te beginnen.

Toch worden veel kansen nooit een echte ontmoeting.

De grenzen van de arbeidsmarkt vallen niet altijd samen met staatsgrenzen. Soms lopen ze tussen manieren om ervaring te beschrijven, verwachtingen van bedrijven, vormen van tewerkstelling en informatie die iemand weet te bereiken.

Je kunt klaar zijn om te werken en tegelijk buiten het bereik blijven van wie precies zo iemand nodig heeft.

Misschien zegt de werkelijke afstand niet hoe ver mensen van elkaar zijn verwijderd. Ze zegt hoeveel obstakels er tussen hen liggen.

Hoeveel werk wordt nooit gedaan doordat de juiste mensen en de juiste behoeften elkaar niet ontmoeten?

Elk bedrijf heeft problemen die op een oplossing wachten.

Ieder mens heeft mogelijkheden die op de juiste plek wachten.

De arbeidsmarkt zou het ene met het andere moeten verbinden.

En toch eindigen veel selectieprocedures zonder geschikte kandidaat.

Veel zoektochten naar werk eindigen met de overtuiging dat de passende mogelijkheid gewoonweg niet bestaat.

Misschien bestaat ze soms werkelijk niet. Maar soms is er het bedrijf, is er de mens, zijn er de vaardigheden en is er de behoefte — en toch gebeurt er niets.

De informatie komt te laat, verdwijnt tussen andere vacatures, wordt afgewezen door een verkeerd criterium of overschrijdt nooit de grenzen van één omgeving.

Dan verliezen beide partijen. De mens verliest een kans op ontwikkeling, een salaris, ervaring en een nieuwe richting. Het bedrijf verliest tijd, projecten, klanten en de kans om iets te doen wat het zonder de juiste mensen niet aankan.

De grootste verliezen op de arbeidsmarkt kunnen onzichtbaar blijven, omdat ze dingen betreffen die nooit hebben plaatsgevonden. We zien de bedrijven niet die sneller hadden kunnen groeien. We zien de levens niet die anders hadden kunnen verlopen.

Alleen de vraag blijft: hoeveel werk, hoeveel waarde en hoeveel toekomst gaan verloren tussen een behoefte en de mens die daarop zou kunnen antwoorden?